EDI มาตรฐานส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ข้ามชาติ

          EDI (Electronic Data Interchange) เป็นระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ในการเรียกรับหรือส่งข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ทันที เป็นที่นิยมใช้ผ่านพิธีการสินค้าในประเทศอื่นๆ จนมีระบบมาตรฐาน UN/EDIFACT ที่ใช้ร่วมกันเป็นระบบการค้าสากล

          กรมศุลกากรไทยได้ทำการปรับเปลี่ยนการทำงานและข้อมูลที่ใช้ติดต่อสื่อสารใรรูปแบบกระดาษแบบเดิมมาใช้ระบบ EDI โดยประกาศเป็นข้อกำหนดของกรมฯ ตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 หน่วยงานที่จะจัดส่ง-รับข้อมูล บัญชีราคาสินค้าและใบขนสินค้า ฯลฯ ต้องส่งข้อมูลเป็นรูปแบบของ EDI ซึ่งให้บริการทั้งการตรวจรับสินค้าขาออกและขาเข้าทั้งที่ด่านท่าเรือกรุงเทพฯ ท่าเรือแหลมฉบัง และท่าอากาศยานดอนเมือง ปัจจุบันมีผู้ใช้บริการ EDI ในใบขนสินค้าขาออกมากกว่า 60% ส่วนขาเข้ายังมีปริมาณการใช้น้อย

          ที่ผ่านมาผู้ประกอบการจะส่งข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ผ่านบริษัทตัวแทนออกของชิปปิงและเคาท์เตอร์เซอร์วิส เนื่องจากไม่มีเงินลงทุนระบบคอมพิวเตอร์ หรือเกรงว่าหากมีการเข้าระบบ EDI ด้วยตนเองจะมีปัญหาด้านความชำนาญในการกำหนดพิกัดสินค้า การออกของจากท่าเรือ ซึ่งผู้ประกอบการไม่มีความชำนาญพอ ปัญหาที่พบนอกจากด้านเงินลงทุนแล้ว ยังมีด้านความเคยชินในการใช้ระบบเก่าๆ ไม่ต้องการเปลี่ยนแปลงตนเอง ซึ่งทำไม่ได้ในความเป็นจริง เพราะการค้าการลงทุนทำธุรกิจต้องสอดคล้องกับความต้องการของตลาดและกติการะหว่างกัน

         ระบบ EDI มีการพัฒนาเพื่อใช้งานในต่างประเทศกว่า 10 ปีแล้ว แต่เป็นที่รู้จักในไทยเมื่อ 4-5 ปีที่ผ่านมา บริษัท เทรดสยาม จำกัด ซึ่งถูกตั้งขึ้นตามมติคณะรัฐมนตรีในปี พ.ศ. 2538 เพื่อเป็นศูนย์กลางแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ เปรียบเสมือนไปรษณีย์กลางคอยรับและส่งข้อมูลระหว่างกรมศุลกากรกับผู้ใช้บริการ

          ผู้ประกอบการค้าระหว่างประเทศหรือตัวแทนออกของจัดเตรียมข้อมูล Invoice และใบขนสินค้า โดยจดหมายอิเล็กทรอนิกส์จะถูกส่งผ่านมาที่ผู้ให้บริการ EDI เอกชน หรือ EDI VANS (Value Added Network Service) ซึ่งทำหน้าที่เป็นเสมือนบุรษไปรษณีย์จัดระบบข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรฐาน UN/EDIFACT ให้ ข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมดจะถูกส่งมายังเทรดสยาม ซึ่งจะส่งผ่านข้อมูลให้กรมศุลกากรจะทำการตรวจสอบความถูกต้องของใบขนสินค้าตามระบบ EDI ทันที เมื่อถูกต้องจะแจ้งเลขที่ใบขนสินค้าพร้อมสั่งการตรวจตัวแทนออกของให้ สามารถจัดพิมพ์ใบขนสินค้าแล้ว นำมายื่นชำระอากรและตรวจปล่อยตามขั้นตอนต่อไป

          การใช้ระบบ EDI มีค่าใช้จ่ายประมาณ 100,000-200,000 บาท อัตราบริการจะขึ้นอยู่กับการแปลงข้อมูลตาม Transaction จะมากหรือน้อยขึ้นกับการใช้งาน การนำระบบ EDI มาใช้ทำได้สองทางคือ ใช้บริการ VANS ซึ่งขณะนี้มี กสท. ทศท. ชินวัตรอินเฟอร์เมชั่น IBM Information, Exim Net และ Thai Trade Net ฯลฯ หรือจะลงทุนทำระบบเอง

วิศวกรรมสาร: ฉบับ พฤศจิกายน 2542