พิชัย ตรรกบุตร
1. พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ หมายถึง การดำเนินกิจกรรมธุรกิจทุกรูปแบบที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขายสินค้าและบริการผ่านคอมพิวเตอร์ และระบบสื่อสารโทรคมนาคม หรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์
2. รูปแบบธุรกิจ ได้แก่
2.1 ธุรกิจกับธุรกิจ คือ ธุรกิจการผลิตการตลาดเพื่อเน้นกำไรและลูกค้า เช่น นักธุรกิจกับนักธุรกิจ ผู้ผลิตกับผู้ค้า และผู้ผลิตผู้ค้ากับผู้บริโภค
2.2 ธุรกิจกับรัฐ คือ ธุรกิจการบริหารเศรษฐกิจการค้าของประเทศเพื่อเน้นการบริหารการจัดการที่ ดีของรัฐ ทั้งด้านการเมือง สังคม และเศรษฐกิจโดยภาพรวม เช่น รัฐบาลกับนักธุรกิจ รัฐบาลกับผู้ผลิตและผู้ค้า
2.3 ธุรกิจกับผู้บริโภคเพื่อเน้นความพึงพอใจของลูกค้า เช่นธุรกิจเลือกสรรสินค้าอุปโภคบริโภค และการออกแบบรสนิยมของลูกค้า
2.4 ธุรกิจกับนักวิเคราะห์วิจัย ผู้บริโภคกับผู้บริโภค เพื่อเน้นการ ซื้อขาย หรือแลกเปลี่ยนความรู้ ข้อมูล ข่าวสาร ระหว่างปัจเจกชน กลุ่มคน องค์กรและชุมชน เช่น ธุรกิจการติดตาม ประเมินสถานการณ์เศรษฐกิจการค้าของนักวิเคราะห์ วิจัย ธุรกิจการใช้ข้อมูลข่าวสาร ความรู้ การประชาสัมพันธ์สินค้าและบริการ และเผยแพร่ความรู้ข้อมูลสารสนเทศ
3. การซื้อขายสินค้าและบริการ ผ่านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ จะเป็นเขตการค้าเสรีใหญ่ที่สุดในโลก ปัจจุบัน และอนาคต ทั้งนี้กระบวนการซื้อขาย ต้องเป็นไปตามกฎหมายสากล ทั้งการค้าภายในประเทศ และการค้าต่างประเทศ คือ
3.1 ปฏิบัติตามขนบธรรมเนียมประเพณี และศีลธรรมอันดีงามของประเทศแต่ละประเทศ มีจริยธรรม จรรยาบรรณ ที่เหมาะสมของผู้ผลิต ผู้ค้า และผู้บริโภค
3.2 ปฏิบัติตามโครงสร้างกฎหมายสากล ทั้งกฎหมายมหาชน (Public Law) เช่น กฎหมายรัฐธรรมนูญ กฎหมายอาญา และกฎหมายโทรคมนาคม และกฎหมายระหว่างประเทศ กฎหมายเอกชน (Private Law) เช่น การทำสัญญาละเมิด ทรัพย์สิน แพ่งและพาณิชย์ ที่เหมาะสมของผู้ผลิต ผู้ค้า และผู้บริโภค
3.3 ปฏิบัติตามการเปลี่ยนแปลงของสังคมภายในประเทศ และสังคมต่างประเทศ ซึ่งสะท้อนให้เห็นพฤติกรรมทิศทางภาพลบและบวกของสังคม เช่น การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของผู้บริโภค อาชญากรรมทางคอมพิวเตอร์ต่อผู้ผลิตผู้ค้า กิจกรรมการใช้เอกสารซื้อขาย ลายมือชื่อ การโอนเงิน ภาษีอากร การขนส่งประกันภัย แลการแลกเปลี่ยนข้อมูลของผู้ผลิต ผู้ค้า และผู้บริโภค
3.4 กิจกรรมดำเนินการสินค้าและบริการ แยกได้เป็น 3 ประเภท คือ
(1) สินค้าที่ไม่สามารถจับต้องได้ เช่น โฆษณาจำหน่ายสินค้า การเจรจาต่อรอง
การตกลงซื้อขาย ทำสัญญาซื้อขาย ชำระเงิน ศูนย์การค้าเสมือนจริง การประมูล การจัดซื้อโดยรัฐ
ที่ปรึกษา ส่งสินค้า เช่น การจำหน่ายโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ภาพยนตร์ เคเบิลทีวี
เพลง จำหน่ายหนังสือ หนังสือพิมพ์ วารสาร ฐานข้อมูล ฝึกอบรม ธนาคาร การรักษาสุขภาพอนามัย
หุ้น
(2) สินค้าที่จับต้องได้ ต้องมีการ Online Banking L/C
(3) สินค้าที่อยู่ในกระบวนการผลิตและออกแบบระบบงาน และผลิตสินค้า
4. ปัญหา และอุปสรรค การขยายตัวพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ กิจกรรมธุรกิจทุกรูปแบบ ภายใต้การใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์ ในประเทศไทย
4.1 ผู้บริโภค มีทรรศนะ
(1) ผู้ผลิต ผู้ค้า มีความลับสูง ไม่ระบุแหล่งที่อยู่ของตลาดและสินค้าชัดเจน
(2) ผู้บริโภค ไม่มั่นใจความลับข้อมูลส่วนตัวของผู้บริโภค การชำระเงิน และ
ไม่มีความ ปลอดภัย
(3) กฎหมายระบบธุรกิจการค้าข้ามพรมแดน ยังไม่ชัดเจน จะใช้กฎหมายของประเทศไหน
และความแตกต่างในการคุ้มครองผู้บริโภค จะคุ้มครองผู้บริโภคของประเทศอะไร
4.2 ไอทีโครงสร้างพื้นฐานในประเทศล้าหลัง
4.3 ความปลอดภัยถูกแทรกแซงจากคนภายนอก
4.4 คุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา
4.5 กฎหมายยังไม่รองรับ เช่น EDI, ลายเซ็นต์, โอนเงิน
4.6 การคุ้มครองบุคคลมีทุกขั้นตอน จำกัดด้วย การเก็บ รวบรวม คุณภาพข้อมูล เป้าหมาย การจำกัดการใช้ ป้องกันความปลอดภัย ลดการเปิดเผย และการมีส่วนร่วมไม่เลือกปฏิบัติ
5. กระทรวงพาณิชย์ เตรียมการอะไร
5.1 ให้บริการซื้อขายสินค้าผ่านอินเตอร์เน็ต สนับสนุนส่งเสริมประชาชน ดำเนินกิจกรรมธุรกิจทุกรูปแบบ
ทุกขนาด ที่ถูกต้องตามกฎหมาย และศีลธรรมอันดีงาม ผู้สนใจสามารถใช้บริการแบบเบ็ดเสร็จ
(One Stop Service) จากที่ทำงาน หรือที่บ้านได้สะดวก รวดเร็ว และทันเหตุการณ์
ดังนี้
(1) โฆษณา ประชาสัมพันธ์ สินค้าและบริการ ของตนเอง ให้ผู้ซื้อทั่วโลก ติดต่อซื้อขายได้โดยตรง
(Direct Marketing) โดยลงทะเบียน ไม่เสียค่าใช้จ่าย ผ่าน Web Site ชื่อ http://www.exporter.moc.go.th
(2) เตรียมการพัฒนา และเข้าร่วม จัดตั้งสำนักงานซื้อขายสินค้าและบริการ หรือจัดตั้งห้างสรรพสินค้า
(Cyber Mall) ในศูนย์กลางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ของประเทศไทย ผ่านWeb Site
ชื่อ http://www.thaiecommerce.net
5.2 ปรับรูปแบบการบริหารการจัดการที่ดีของข้าราชการกระทรวงพาณิชย์ ให้สามารถ
ประสานพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ โดยผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตกระทรวงพาณิชย์ Web
Site ชื่อ
http://www.moc.go.th
http://www.thaitrade.com
http://www.dit.go.th