ความรู้ด้านการนำเข้าวัตถุอันตรายและเคมีภัณฑ์

คู่มือดำเนินการเกี่ยวกับวัตถุอันตราย มีจุดประสงค์เพื่อให้ผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายปฏิบัติให้ถูกต้อง ตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ.2535 ในความรับผิดชอบของกรมโรงงานอุตสาหกรรมพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 เป็นกฎหมายที่ใช้ควบคุมเกี่ยวกับเคมีภัณฑ์ซึ่งเป็นวัตถุอันตราย มีหน่วยงานที่รับผิดชอบ 4 หน่วยงาน
แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบของหน่วยงานตามวัตถุประสงค์ของการนำวัตถุอันตรายไปใช้ดังนี้

1. กรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม รับผิดชอบวัตถุอันตรายที่นำไปใช้ในทางอุตสาหกรรม
2. กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รับผิดชอบวัตถุอันตรายที่นำไปใช้ทางการเกษตร ยกเว้นผลิตภัณฑ์ที่ใช้ทางการประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
3. กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รับผิดชอบวัตถุอันตรายที่นำไปใช้ทางการประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข รับผิดชอบวัตถุอันตรายที่นำไปใช้ในบ้านเรือนหรือทางสาธารณสุข

ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะการดำเนินการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายที่เกี่ยวข้องกับกรมโรงงาน - อุตสาหกรรมเท่านั้น
ประเภทของวัตถุอันตราย กฎหมายตามมาตรา 18 แบ่งวัตถุอันตรายออกตามความจำเป็นแก่การควบคุม 4 ชนิด คือ
1. วัตถุอันตรายชนิดที่ 1 ได้แก่ วัตถุอันตรายที่การผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการมีไว้ในครอบครอง ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนด
2. วัตถุอันตรายชนิดที่ 2 ได้แก่ วัตถุอันตรายที่การผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการมีไว้ในครอบครอง ต้องแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบก่อนและต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดด้วย
3. วัตถุอันตรายชนิดที่ 3 ได้แก่ วัตถุอันตรายที่การผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการมีไว้ในครอบครอง ต้องได้รับอนุญาต
4. วัตถุอันตรายชนิดที่ 4 ได้แก่ วัตถุอันตรายที่ห้ามมิให้มีการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการมีไว้ในครอบครอง

วัตถุอันตรายชนิดที่ 1, 2, 3 หรือ 4 คืออะไร ?

ผู้ประกอบการหลายรายไม่ทราบว่าเคมีภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์ ที่มีความประสงค์จะผลิต นำเข้า หรือส่งออก เป็นวัตถุอันตรายตามพระราชบัญญัตินี้หรือไม่ สามารถตรวจสอบได้จากบัญชีรายชื่อท้ายประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องบัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย พ . ศ .2538 และประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องบัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย ( ฉบับที่ 2) พ . ศ. 2543 หากไม่แน่ใจ สำนักควบคุมวัตถุอันตราย กรมโรงงานอุตสาหกรรม มีหน่วยงานให้บริการสอบถาม / หารือ โดยให้ยื่นหนังสือแจ้งความประสงค์ขอสอบถาม / หารือเกี่ยวกับเคมีภัณฑ์ / ผลิตภัณฑ์ ได้ ข้อควรรู้เกี่ยวกับการประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 1 ผู้ประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 1 เมื่อจะเริ่มผลิต นำเข้า หรือส่งออก ให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องการให้แจ้งข้อเท็จจริงของผู้ผลิต ผู้นำเข้า ผู้ส่งออก และผู้มีไว้ในครอบครองซึ่งวัตถุอันตราย ที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบ พ.ศ.2543 ซึ่งกำหนดให้ผู้ประกอบการฯ อื่นแจ้งชื่อวัตถุอันตราย ชื่อทางการค้า ปริมาณของวัตถุอันตราย ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบก่อนนำหรือส่งวัตถุอันตรายออกจากด่านศุลกากร ตามแบบ วอ./ อก .6

ข้อควรรู้เกี่ยวกับการประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตราย ชนิดที่ 2
ผู้ประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 เมื่อจะเริ่มประกอบการ จะต้องขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายนั้นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อน ( มาตรา 36 วรรคสอง ) ยกเว้นจะได้รับการยกเว้นตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมเรื่อง ยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ . ศ . 2535 ที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบ ( ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2543 และแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบก่อน (มาตรา 22) จึงเริ่มประกอบการได้ ทั้งนี้ผู้ประกอบการวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 มีหน้าที่ต้องชำระค่าธรรมเนียมรายปีทุกปี นับแต่วันที่เริ่มประกอบการ (กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ.2537) ออกตามความในพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535) ดังนั้นหากมีการโอนขาย หรือยกเลิกกิจการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 ต้องแจ้งให้ทางราชการทราบด้วย

ข้อควรรู้เกี่ยวกับการประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 3
ผู้ประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 เมื่อจะเริ่มประกอบการจะต้องขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายนั้นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อน (มาตรา36 วรรคสอง) ยกเว้นจะได้รับการยกเว้นตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมเรื่อง ยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ . ศ . 2535 ที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบ ( ฉบับที่ 2) พ . ศ . 2543 และต้องได้รับอนุญาตก่อนการผลิต นำเข้า ส่งออก หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งวัตถุอันตราย (มาตรา 18) โดยการขออนุญาตและการอนุญาตให้เป็นไปตามบทบัญญัติในมาตรา 23, 24, 25 และ 26 แห่งพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ทั้งนี้ผู้ประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 มีหน้าที่ต้องชำระค่าธรรมเนียมรายปีในวันที่ได้รับใบอนุญาตผลิต นำเข้า ส่งออก หรือเก็บรักษาเพื่อการค้าซึ่งวัตถุอันตราย ( กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 ( พ . ศ .2537) ออกตามความในพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ . ศ . 2535) และต้องชำระต่อไปทุกปีไม่เกินวันที่ครบกำหนดรอบปีดังกล่าว ดังนั้นหากมีการโอนขาย หรือยกเลิกกิจการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 ต้องแจ้งให้ทางราชการทราบด้วย

ข้อควรรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 4
ตามบทบัญญัติมาตรา 43 วรรคหนึ่ง “ ห้ามมิให้ผู้ใดผลิต นำเข้า หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งวัตถุอันตรายชนิดที่ 4” และมาตรา 74
“ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา 43 วรรคหนึ่ง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ถ้าการกระทำตามวรรคหนึ่ง เป็นการกระทำโดยประมาทของผู้นำเข้า ผู้ส่งออก หรือผู้มีไว้ในครอบครองซึ่งวัตถุอันตรายดังกล่าว ผู้กระทำต้องระวางโทษปรับไม่เกินแปดแสนบาท ” หมายความว่า วัตถุอันตรายชนิดที่ 4 นั้น ห้ามมิให้มีการผลิต นำเข้า หรือมีไว้ในครอบครอง หากผู้ใดฝ่าฝืนต้องโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แต่หากการกระทำดังกล่าวเป็นการกระทำโดยประมาท จะต้องโทษปรับไม่เกิน 800,000 บาท

คำแนะนำในการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ.2535

1. อะไรคือวัตถุอันตราย ที่ต้องควบคุม?

ผู้ประกอบการเกี่ยวกับเคมีภัณฑ์/ผลิตภัณฑ์ หากต้องการทราบว่าเคมีภัณฑ์/ ผลิตภัณฑ์ นั้นเข้าข่ายควบคุมหรือไม่
ควบคุมตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ.2535 หรือไม่นั้น ให้ยื่นหนังสือแจ้งความประสงค์ขอสอบถาม/หารือ ต่อ สำนักควบคุม
วัตถุอันตราย กรมโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งผู้ประกอบการจะต้องจัดหาเอกสารประกอบการพิจารณาด้วย ดังนี้

-1. เอกสารแสดงส่วนผสมของเคมีภัณฑ์/ผลิตภัณฑ์ ซึ่งระบุชื่อทางเคมี หรือสูตรเคมี และ/หรือ CAS. NUMBER
โดยอัตราส่วนผสมของสารเคมีทั้งหมดรวมกันครบ 100% จากบริษัทผู้ผลิต และประทับตราบริษัท ลงชื่อผู้มีอำนาจ

-2. สำเนาใบรับรองการจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล

-3. สำเนาบัตรประจำตัวกรรมการผู้มีอำนาจ

-4. ถ้าผู้ประกอบการไม่สามารถดำเนินการได้เองให้ทำหนังสือมอบอำนาจ (ติดอากรแสตมป์ 10 บาท)
พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจ

หนังสือสอบถาม/หารือ นี้ เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณาแล้ว เคมีภัณฑ์/ผลิตภัณฑ์ นั้นเข้าข่ายเป็นวัตถุอันตรายชนิดที่ 1, 2 หรือ 3 จะต้องมาดำเนินการตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ.2535 ต่อไป

2. การขึ้นทะเบียนวัตถุอันตราย

ผู้ประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 หรือ 3 ก่อนประกอบกิจการการผลิตหรือนำเข้าวัตถุอันตราย ต้องยื่นคำขอ
ขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ยกเว้นจะได้รับการยกเว้นตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมเรื่อง ยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตาม พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2543

เอกสารประกอบการยื่นขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายมีดังนี้

-1. คำขอขึ้นทะเบียนตามแบบ วอ/อก1 (ขอรับได้ที่สำนักควบคุมวัตถุอันตราย กรมโรงงานอุตสาหกรรม ชั้น 5 ห้อง 506 )

-2. ข้อมูลความปลอดภัย ตามแบบ วอ/อก3 (ขอรับได้ที่สำนักควบคุมวัตถุอันตราย กรมโรงงานอุตสาหกรรม ชั้น 5 ห้อง 506 )

-3. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน/สำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว

-4. สำเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคล (กรณีที่ขอขึ้นทะเบียน ในนามนิติบุคคล)
ที่ระบุผู้มีอำนาจลงนามและวัตถุประสงค์

-5. ข้อกำหนดเฉพาะวัตถุอันตราย (SPECIFICATION)

-6. เอกสารหรือภาพถ่ายแสดงลักษณะภาชนะบรรจุวัตถุอันตราย

-7. อื่นๆ ได้แก่ ใบมอบอำนาจ (กรณีให้ผู้อื่นทำการแทน)

3. การแจ้งดำเนินการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 2

ผู้ประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 เมื่อขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายเรียบร้อยแล้ว ต้องยื่นแจ้งการดำเนินการเกี่ยวกับ
วัตถุอันตรายชนิดที่ 2 ตามแบบวอ./อก.5 เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณารับแจ้งแล้วจึงเริ่มดำเนินการประกอบกิจการเกี่ยวกับวัตถุอันตราย
ชนิดที่ 2 ได้ ภายหลังการรับแจ้ง พนักงานเจ้าหน้าที่จะเดินทางไปตรวจสอบสถานที่เก็บรักษาวัตถุอันตรายว่าตรงตามที่แจ้งหรือไม่ และตรวจสอบว่าทำเลที่ตั้ง อาคาร การจัดเก็บวัตถุอันตราย มีลักษณะถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ หากไม่ถูกต้องจะได้สั่งแก้ไขหรือเพิกถอนใบรับแจ้งต่อไปการที่ทางราชการออกใบรับแจ้งให้มิได้รับรองว่าสถานที่เก็บวัตถุอันตรายนั้น
มีลักษณะถูกต้องตามกฎหมาย

เอกสารประกอบการยื่นแจ้งเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 ได้แก่

-1. ใบแจ้งการดำเนินการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 2 ตามแบบ วอ./อก.5
(ขอรับได้ที่สำนักควบคุมวัตถุอันตราย กรมโรงงานอุตสาหกรรม ชั้น 5 ห้อง 506 )

-2. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน(กรณีบุคคลธรรมดา)

-3. สำเนาหนังสือบริคณห์สนธิ และสำเนาใบสำคัญแสดงว่าเป็นผู้มีอำนาจดำเนินการของนิติบุคคลผู้แจ้งการดำเนินการ

-4. แผนที่สังเขปแสดงสถานที่ประกอบการและบริเวณใกล้เคียง

-5. แผนผังของสถานประกอบการ

-6. สำเนาใบสำคัญการขึ้นทะเบียนวัตถุอันตราย (ถ้ามี)

-7. สำเนาใบเสร็จค่าธรรมเนียมรายปี(ถ้ามี)

-8. เอกสารแสดงกรรมวิธีการผลิต(กรณีแจ้งผลิต)

-9. ใบมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ 10 บาท พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจ
(กรณีไม่ได้มาดำเนินการด้วยตนเอง)

4. การขออนุญาต

ผู้ประกอบการเกี่ยวกับวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 ก่อนการผลิต นำเข้า ส่งออก หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งวัตถุอันตราย ต้องขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายและได้รับใบอนุญาตก่อน การขออนุญาตแบ่งตามความประสงค์ของผู้ประกอบการดังนี้

-1. ใบอนุญาตผลิตวัตถุอันตราย

-2. ใบอนุญาตนำเข้าวัตถุอันตราย

-3. ใบอนุญาตส่งออกวัตถุอันตราย

-4. ใบอนุญาตมีไว้ในครอบครองซึ่งวัตถุอันตราย

เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับคำขออนุญาตแล้วตรวจเอกสารถูกต้องครบถ้วนจะได้ติดต่อผู้ยื่นคำขอเพื่อนัดตรวจสถานที่เก็บวัตถุอันตราย
ว่าตรงตามคำขอ และตรวจทำเลที่ตั้ง อาคาร การจัดเก็บวัตถุอันตราย มีลักษณะถูกต้องตรงตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด
จึงพิจารณาออกใบอนุญาตให้

ยังมีต่อ.....