ระบบสิทธิพิเศษทางการค้าระหว่างประเทศกำลังพัฒนา (GSTP)

1.GSTP คืออะไร

ระบบสิทธิพิเศษทางการค้าระหว่างประเทศกำลังพัฒนา(The Global System of Trade Preferences Among Developing Countries) เรียกชื่อย่อว่า จีเอสทีพี.(GSTP) เป็นข้อตกลงระหว่างประเทศกำลังพัฒนาที่จะลดหย่อนอากรศุลกากร(Customs Duty) ขาเข้าแก่สินค้าบางรายการระหว่างกัน
นอกจากการลดหย่อนอากรศุลกากรซึ่งเป็นมาตรการด้านอัตราภาษีศุลกากร(Tariff Measures)แล้ว ระบบจีเอสทีพี. ยังมีมาตราอื่นที่จะช่วยส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศกำลังพัฒนา ได้แก่

มาตรการกึ่งภาษี(Para-Tariff Measures) เป็นการลดหรือยกเลิกค่าธรรมเนียมผ่านด่านสินค้า (Border Charges and Fees)
มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี(Non-Tariff Measures) เป็นการทำข้อตกลงการค้าระยะปานกลางและ ระยะยาวซึ่งจะก่อให้เกิดผลประโยชน์ทางการค้าร่วมโดยตรง
การทำสัญญาเฉพาะเรื่อง (Sectoral Agreements) เป็นการทำสัญญายกเว้นหรือลดหย่อน อัตราภาษีศุลกากรขาเข้า ยกเว้นหรือลดข้อกีดกันกึ่งภาษีและข้อกีดกันที่ไม่ใช่ภาษี และการดำเนินการ ส่งเสริมการค้าเฉพาะสินค้าบางรายการ

2.ความเป็นมา

ระบบ จีเอสทีพี. เป็นมาตรการช่วยส่งเสริมการร่วมมือและการพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของ ประเทศกลุ่ม 77 (The Group of 77) จัดตั้งขึ้นเมื่อเดือนตุลาคม ปี 2510 โดยที่ประชุมสห ประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา(The United Nations Conference on Trade and Development) หรืออังค์แทด (UNCTAD) สมัยที่ 1 ในปี 2507 มีมติให้รวมประเทศ กำลังพัฒนาหรือประเทศโลกที่ 3 (The Third World) เป็นกลุ่มเดียวกัน การรวมกลุ่มมี วัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมความร่วมมือและการพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนา เสริมสร้างอำนาจต่องรองของประเทศกำลังพัฒนาในการเจรจาตกลงทางการค้าและการพัฒนา ในที่ประชุมอังค์แทด และเสริมสร้างอำนาจต่อรองแก่ประเทศกำลังพัฒนาในระบบเศรษฐกิจโลก ปัจจุบันกลุ่ม 77 ประกอบด้วยประเทศสมาชิก 125 ประเทศ
กลุ่ม 77 จะจัดประชุมประจำปีระหว่างประเทศสมาชิกในกลุ่ม เพื่อแสวงหาแนวทางดำเนินการให้ บรรลุวัตถุประสงค์ของการรวมกลุ่ม ระบบ จีเอสทีพี. กำเนิดจากผลการประชุมกลุ่ม 77 ที่เมืองอารุซา (Arusha programme for self - reliance and framework for negotiations) ประเทศแทนซาเนีย ในปี 2522 และที่เมืองคารากัส(Caracus programme of action) ประเทศเวเนซุเอลาในปี 2524 ที่ประชุมมีมติให้ใช้ ระบบ จีเอสทีพี. ช่วยส่งเสริมความร่วมมือและการพึ่งพาตนเองทาง เศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนา และได้ออกประกาศจีเอสทีพี. (The Declaration on GSTP) ในที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศของสมาชิกกลุ่ม 77 ณ กรุงนิวยอร์ค ประเทศสหรัฐอเมริกา ในปี 2525 ต่อมาได้มีการประชุมกลุ่ม 77 จัดทำรายละเอียดของระบบ จีเอสทีพี. เพิ่มเติม โดยประชุม ที่เมืองนิวเดลี ประเทศอินเดีย ในปี 2528 และที่เมืองบราซิเลีย ประเทศบราซิล ในปี 2539 ครั้ง สุดท้ายประชุมที่เมืองเบลเกรด ประเทศยูโกลสลาเวีย มีประเทศสมาชิกในกลุ่ม 77 รวมทั้งไทย จำนวน 48 ประเทศ ได้ลงนามในข้อตกลง จีเอสทีพี. อย่างไรก็ตาม ในเวลาต่อมายังเหลืออีก 8 ประเทศที่ยังไม่ได้ให้สัตยาบัน การให้สัตยาบันทำให้ข้อตกลงจีเอสทีพี.มีผลใช้บังคับกับเฉพาะ ประเทศทีให้สัตยาบันเท่านั้น และเริ่มดำเนินการลดหย่อนอัตราภาษีศุลกากรขาเข้าแก่สินค้าที่นำเข้า ระหว่างกัน

3. วัตถุประสงค์

ระบบ จีเอสทีพี. มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและปกป้องดูแลผลประโยชน์ร่วมกันทางการค้า และขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศกำลังพัฒนาภายใต้ข้อตกลง จีเอสทีพี. โดยการแลกเปลี่ยนให้ข้อลดหย่อนสิทธิพิเศษทางการค้าระหว่างกัน

4. ประโยชน์

ระบบ จีเอสทีพี. จะช่วยส่งเสริมการค้าเพิ่มการผลิตและการจ้างงานในประเทศกำลังพัฒนา เสริมสร้างให้เกิดความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศกำลังพัฒนา นำไปสู่การพึ่งพา ตนเองของประเทศกำลังพัฒนา สนับสนุนให้เกิดดุลยภาพ ความเสมอภาคในกระบวนการ พัฒนาเศรษฐกิจของโลก

5. หลักการ

หลักการของระบบ จีเอสทีพี. คือ

สงวนการให้สิทธิ จีเอสทีพี. เฉพาะแก่ประเทศในกลุ่ม 77
ประโยชน์จากระบบ จีเอสทีพี จะตกแก่ประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. เท่านั้น
ระบบ จีเอสทีพี. เป็นระบบการพึ่งพาอาศัยกันและเป็นประโยชน์ของส่วนรวมสมาชิก ทุกประเทศมีสิทธิเสมอภาพในการใช้ประโยชน์ตามความเหมาะสมของระดับการพัฒนา เศรษฐกิจอุตสาหกรรม รูปแบบ ระบบและนโยบายการค้าต่างประเทศของประเทศสมาชิก
ดำเนินการเจรจาตกลงแลกเปลี่ยนสิทธิ จีเอสทีพี. เป็นขั้นตอน ทบทวน ปรับปรุง และขยายการใช้ประโยชน์ จีเอสทีพี.
จะใช้ข้อตกลงอื่นมาทดแทนข้อตกลง จีเอสทีพี. ไม่ได้ นอกจากข้อตกลงอื่นนั้นจะเป็น การส่งเสริมการใช้ประโยชน์ จีเอสทีพี.
ประเทศในกลุ่ม 77 ที่ยังไม่เป็นสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. และมีความประสงค์เป็นสมาชิก สามารถเข้าร่วมเป็นสมาชิกข้อตกลงได้ตลอดเวลา

6. การเริ่มใช้ จีเอสทีพี.

ข้อตกลง จีเอสทีพี. จะเริ่มใช้ภายหลังที่ได้ให้สัตยาบันข้อตกลง ปัจจุบันมีประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี.รวมทั้งไทยจำนวน 40 ประเทศ ได้ให้สัตยาบันข้อตกลงดังกล่าวแล้ว

7. การสิ้นสุดการใช้ จีเอสทีพี.

ประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. จะขอแก้ไขข้อตกลงและขอถอนจากข้อตกลงได้โดยขอเจรจากับ ประเทศสมาชิกข้อตกลง ทั้งนี้ ประเทศสมาชิกที่ได้รับผลกระทบอาจขอถอนการลดหย่อนได้ตามความ เหมาะสม

8. อัตราภาษีศุลกากรที่ลดหย่อน

อัตราภาษีศุลกากรขาเข้าลดหย่อนระหว่างร้อยละ 2.5-100

9. การใช้ประโยชน์จากระบบ จีเอสทีพี.

ประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. ทั้ง 48 ประเทศ รวมทั้งไทย แต่ละประเทศได้กำหนดไว้แล้วว่า จะลดหย่อนอัตราภาษีศุลกากรขาเข้าแก่สินค้ารายการใดบ้าง หากนำเข้าจากประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. สินค้าที่จะลดหย่อนอัตราภาษีศุลกากรขาเข้าแก่กันระหว่างประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. มีทั้งสินค้าเกษตรกรรม และสินค้าอุตสาหกรรม ในปัจจุบันรวม 1,627 รายการ ประกอบด้วย

สินค้า 11 รายการ เป็นสินค้าที่ประเทศไทยจะลดหย่อนอัตราภาษีศุลกากรขาเข้าหากนำเข้า จากประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. 47 ประเทศ
สินค้า 1,616 รายการ เป็นสินค้าที่ประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. 47 ประเทศจะลดหย่อน อัตราภาษีศุลกากรขาเข้าหากนำเข้าจากประเทศสมาชิกข้อตกลงจีเอสทีพี. รวมทั้งประเทศไทย

10. สินค้าที่ขอใช้ จีเอสทีพี.

จะต้องมีคุณสมบัติถูกต้องตามระเบียบว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า(Rules of Origin) ได้แก่ ถูกต้องตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับแหล่งกำเนิดสินค้า กล่าวคือ สินค้าจะต้องมีสัดส่วนของมูลค่าวัสดุ นำเข้าไม่เกินร้อยละ 50 ของราคา FOB ของสินค้าที่ส่งออกและสินค้าจะต้องส่งออกโดยตรง ไปยังประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. และแนบหนังสือรับรองแหล่งกำเนิดสินค้า (Form GSTP) ไปพร้อมกับสินค้าส่งออก ไปแสดงต่อศุลกากรของประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. ผู้นำเข้าเพื่อ ขอลดหย่อนอัตราภาษีศุลกากรขาเข้า

11. การขยายการให้ จีเอสทีพี.

ประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. สามารถจัดประชุมเจรจาได้ทุกเวลา เพื่อขยายการให้ จีเอสทีพี. ได้แก่การเจรจาแลกเปลี่ยนข้อลดหย่อนเป็นรายสินค้าอัตราภาษีศุลกากรที่จะให้การลดหย่อนการ ทำสัญญาเฉพาะเรื่อง (Sectoral Negotiations) และการทำข้อตกลงการค้าโดยตรง (Direct Trade Measures)

12. มาตรการคุ้มครอง

ประเทศสมาชิกข้อตกลง จีเอสทีพี. อาจใช้มาตรการคุ้มครองผู้ผลิตในประเทศที่จะได้รับผลกระทบ จากการนำเข้าสินค้าภายใต้ระบบ จีเอสทีพี. โดยแจ้งให้คณะกรรมการ จีเอสทีพี. เพื่อแจ้งให้แก่ ประเทศสมาชิกข้อตกลงทราบ และเจรจาหารือกับประเทศสมาชิกก่อนใช้มาตรการ หรือใช้มาตรการ คุ้มครองได้ทันที หากล่าช้าจะเสียหายมากแต่จะต้องเจรจาหารือทันทีภายหลังการใช้มาตรการ

13. คณะกรรมการ จีเอสทีพี.

คณะกรรมการ จีเอสทีพี. ประกอบด้วยผู้แทนจากรัฐบาลประเทศสมาชิกข้อตกลงจีเอสทีพี. ทำหน้าที่ทบทวนและส่งเสริมแนะนำการใช้ประโยชน์จากระบบ จีเอสทีพี. ให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ จัดให้มีการประชุมระหว่างประเทศสมาชิก แก้ไขข้อพิพาท กำหนดระเบียบข้อบังคับและติดต่อ ประสานงานกับอังค์แทค (UNCTAD) และหน่วยงานอื่นๆ ขององค์การสหประชาชาติ องค์การระหว่างประเทศในส่วนภูมิภาค รวมทั้งหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องกับระบบ จีเอสทีพี.

14. สรุป

ระบบ จีเอสทีพี. เป็นข้อตกลงระหว่างประเทศกำลังพัฒนาในปัจจุบัน มีประเทศกำลังพัฒนา 48 ประเทศ ที่จะลดหย่อนอัตราภาษีศุลกากรขาเข้าแก่สินค้ารวม 1,627 รายการ ที่นำเข้าระหว่างประเทศสมาชิกรวม ทั้งการขจัดหรือลดข้อกีดกันทางการค้า โดยจะลดหย่อนอัตราภาษีขาเข้าระหว่างร้อยละ 2.5 - 100 ทั้งนี้ สินค้าที่จะได้รับสิทธิพิเศษฯ จะต้องอยู่ในบัญชีรายการที่ประเทศสมาชิกตกลงให้สิทธิ และจะต้องมี คุณสมบัติถูกต้องตามกฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้าที่กำหนดไว้ และมีหนังสือรับรองแหล่งกำเนิดสินค้า (Form GSTP) ไปแสดงต่อศุลกากรประเทศสมาชิกผู้นำเข้าด้วย

รายการสินค้าสำคัญ ๆ ที่ไทยได้รับสิทธิ GSTP

ตอนที่	สินค้า	ประเทศที่ให้ GSTP	พิกัดสินค้า GSTP ของแต่ละประเทศ	อัตราภาษีปกติ	ส่วนลดภาษีพิเศษ GSTP
10	ธัญพืช เช่น ข้าว ข้าวโพด	คิวบา อิหร่าน อิรัก โรมาเนีย ยูโกสลาเวีย	10.06.02 10.06 10.05 10.06B - Ex 10.07 1006.301-1006.400	3.7/100 KB 5 % 0 % 10%-50% Free - 13%	10 % 0 % Binding 20%-30% Binding - 40 %
13	ครั่ง กัม เรซิน น้ำเลี้ยง สิ่งสกัดจากพืช	บราซิล ชิลี อิยิปต์ อินเดีย เม็กซิโก โรมาเนีย เวเนซุเอลา ยูโกสลาเวีย	13.02-01.00-13.03.01.38 13.03.01.00 13.03 1301.10-1301.90 13.03.A001-13.03.A002 13.02-Ex 13.03 13.0303.01-13.03.03.99 1302.19	17%-55% 15% 30% 60% 5% 5%-10% 15%-25% 5%	30%-50% 10% 10% 10%-30% 25% 10%-100% 5% Binding
16	เนื้อ ปลา สัตว์น้ำอื่น ๆ และหอยที่ปรุง แต่งแล้ว เช่น ปลาบรรจุกระป๋อง คาร์เวียที่จัดทำไว้ไม่ให้เสีย	โรมาเนีย ศรีลังกา ยูโกสลาเวีย	Ex 16.04 16.04 1604.11-1604.30	Free 10%-60% 15%	Binding 16.6%-25% 40%
20	ของปรุงแต่งจากพืชผัก ผลไม้และลูกนัต เช่น แยม ผลไม้กวน ผลไม้กระป๋อง	บราซิล อิรัก โรมาเนีย เวเนซุเอลา ยูโกสลาเวีย ซาอีร์	20.06.01.03-20.06.01.14 20.01 20.02-Ex 20.07 20.02.01.99 2005.51-2009.80 20.05.10-20.07.10	100%-105% 60 fils=1kgr 20%-45% 100% 10%-20% 50%	50% Binding 10%-30% 10% 30%-30.8% 10%-20%
24	ยาสูบ	กายอานา โรมาเนีย ตูนิเซีย ยูโกสลาเวีย	Ex 24.01 24.01 24.01 2401.10-2402.90	G$1.18/kg 10% 43% 15%-25%	10% 20% 30% 25%-40%
85	เครื่องจักรไฟฟ้า เครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น หัวเทียน เครื่องรับโทรทัศน์ เครื่องบันทึกภาพ หลอดไฟฟ้า	อังโกลา บราซิล เกาหลีเหนือ เอกวาดอร์ กินี อิรัก ลิเบีย เม็กซิโก โมร็อกโก โมซัมบิก ไนจีเรีย เปรู กาตาร์ โรมาเนีย ซูดาน ตูนิเซีย อุรุกวัย เวเนซูเอลา ยูโกสลาเวีย	85.15 85.03.02.00-85.03.04.00 8523 85.01.90.00 8503 85.01.1-85.01.H 85.19 B 85.01.B001-85.19.C014 Ex85.06-85.23B.II.b2.dd 85.06.01-85.06.02 85.08 85.05.01.02-85.08.06.00 85.23 85.04-Ex85.24 85.15 85.15AIII-85.21 A 85.01.01.02-85.19.02.90 85.01.04.01-85.15.90.99 8503.00-8539.219	30% 9%-55% 5%-10% 15% 25% 0%-5% 25% 10% 27.5%-45% 25%,20MT/kg 15% 51%-84% 4% 10%-30% 24% 27%-43% 10%-35% 40%-80% 13%-18%	10% 20%-40% 0%-5% 40% Bound Binding 20% 30% 5%-10% 20%-25% 33 1/3 % 5.9%-15.2% Binding 20%-34% Binding 30% 10% Binding-20% 30%-40%

หมายเหตุ รายละเอียดทุกสินค้าที่ได้รับสิทธิ GSTP สอบถามจากกองสิทธิประโยชน์ทางการค้า

กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์
ถนนสนามไชย พระนคร กรุงเทพฯ 10200
โทร. 225-1315-29 โทรสาร. 225-4763
e-mail adress: dft_info@mocnet.moc.go.th