5ส ลดต้นทุนได้จริงหรือ

สุรสิทธิ์ ตติยภัณฑรักษ์

การลดเงินเดือนพนักงาน ควบคุมค่าสวัสดิการ งดจ่ายโบนัสลดจำนวนวันในการทำงานเพื่อลดค่าโสหุ้ย เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ เป็นสิ่งที่หน่วยงานจำนวนมากกำลังกระทำเพื่อรักษาสภาพของธุรกิจให้สามารถดำเนินการ ต่อไปได้ด้วยความพยายามในการลดต้นทุน ซึ่งพนักงานจะเห็นด้วยหรือไม่นั้น ก็จำเป็นต้องรับกับภาวะเหล่า นั้นเพื่อความอยู่รอด แต่จะอยู่ในสภาพนี้อีกได้นานเท่าใด คงเป็นคำถามที่ทุกคนยังไม่สามารถให้คำตอบที่ชัด เจนได้ และนั่นคงถึงเวลาแล้วที่จะต้องช่วยกันลดต้นทุนด้วยการลดความสูญเสียทุกรูปแบบที่เกิดขึ้นเพื่อความ อยู่รอดโดยรวมของทุกคน
000000ต้นทุนมีความสัมพันธ์โดยตรงกับการบริหารทรัพยากรต่างๆ ที่ใช้ในการผลิตและการบริการ เช่น พนักงาน วัตถุดิบ เครื่องจักร อุปกรณ์ ฯลฯ ซึ่งจะเห็นได้ว่าต้นทุนไม่ได้เกิดจากเรื่องของการจ่ายค่าจ้างเพียงอย่างเดียว ยังเกิดจากทรัพยากรอื่นๆ ที่สามารถจะลดต้นทุนลงไปได้ หากมีวิธีการที่ถูกต้อง
0000005ส เป็นเทคนิควิธีการพื้นฐานที่ช่วยในเรื่องของการลดต้นทุนทั่วทั้งหน่วยงาน ไม่ว่าจะเป็นใน โรงงานหรือสำนักงาน แต่มักจะไม่ได้รับความสนใจอย่างจริงจังเพราะความเข้าใจผิดว่า ผลจากการทำ 5ส ทำให้เกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อยและสวยงาม อันที่จริงแล้ว ผลจากการทำ 5ส ก่อให้เกิด Q C D S M E E (เพิ่มคุณภาพ ต้นทุนลดลง ส่งมอบทันเวลา ความปลอดภัยในการทำงาน ขวัญและกำลังใจดีขึ้น รักษาสิ่งแวดล้อมและมี จริยธรรม ในการประกอบการ) ซึ่งถ้าคิดให้ดีแล้ว ไม่ว่าจะเป็น Q D S M จะนำมาซึ่งตัว C คือ การลดต้นทุน ส่วน E E จะเป็นการลดต้นทุนในระยะยาว
000000เทคนิคของ ส. แต่ละตัวช่วยลดต้นทุนในสถานที่ทำงานได้ดังนี้

สะสาง : สามารถลดต้นทุนด้วยการที่เหลือแต่ของที่จำเป็นในการทำงาน เพราะเงื่อนไขของสิ่งที่จำ เป็นคือสิ่งของที่เกี่ยวกับความสำเร็จของงาน ความถี่ในการใช้งานและมีปริมาณที่เหมาะสมต่อการใช้ งาน ณ สถานที่ทำงาน ซึ่งจะทำให้ไม่มีการสั่งซื้อและจัดเก็บ วัสดุอุปกรณ์ ที่เกินความจำเป็น หน่วย งานไหนทำสะสางไม่ถูกต้องหรือยังไม่ได้ทำ จะมีวัสดุอุปกรณ์ เอกสาร แบบฟอร์ม ตามแผนก ฝ่าย ต่างๆ จำนวนมาก และยังพบสิ่งเหล่านี้ในปริมาณสูงในคลังพัสดุ โรงงานที่ทำสะสางได้ดี จะไม่มี วัตถุดิบที่เก็บจนเสื่อมสภาพ จะไม่มีเครื่องมืออุปกรณ์ที่อยู่ตามแผนกต่างๆ โดยที่ไม่ได้ใช้อย่างเต็มที่ จะไม่มีสารเคมีที่สั่งซื้อล่วงหน้ามานานและไม่ได้ใช้ประโยชน์ ฯลฯ การสะสางทำให้สามารถควบคุม ปริมาณของพัสดุได้ง่าย ไม่มีอุบัติเหตุที่เกิดจากการวางของระเกะระกะทั่วโรงงาน ไม่มีความผิดพลาด จากการใช้วัสดุที่เสื่อมคุณภาพ หรือใช้วัสดุผิดพลาด ซึ่งทำให้เกิดของเสียหรือต้องแก้ไขงาน นอกจาก นั้นยังสามารถลดค่าเช่าพื้นที่ในการจัดเก็บสิ่งของ ลดเวลาและจำนวนคนในการตรวจนับพัสดุใน ระหว่างปีสำนักงานที่ทำสะสางได้ดีจะได้วัสดุสิ้นเปลืองที่ใช้ในสำนักงานคืนกลับมาทำให้ลดต้นทุน ในการจัดซื้อ ลดปริมาณแบบฟอร์มและกระดาษที่จัดเก็บลดการใช้และซื้อตู้ในการจัดเก็บเอกสารที่ หมดความจำเป็นในการใช้งาน

สะดวก : สามารถลดต้นทุนด้วยการลดเวลาที่ไร้ประสิทธิภาพในการทำงาน คือ ลดการค้นหาเครื่องมือ วัสดุ สินค้า ข้อมูล รักษาคุณภาพและปริมาณของวัตถุดิบ สินค้า ด้วยระบบเข้าก่อนออกก่อน (FIFO) ลดอุบัติเหตุจากการเก็บและการวางสิ่งของที่ไม่ถูกต้อง โรงงานที่ทำสะดวกได้ผล จะไม่มีการวางสิ่ง ของล้ำเส้นทางเดิน ซึ่งจะช่วยลดอุบัติเหตุของพนักงานจากการขนส่งวัสดุหรืองานระหว่างการผลิต สินค้าจะมีสถานที่วางแน่นอน มีป้ายบอกและควบคุมปริมาณให้มีเท่าที่จำเป็น ซึ่งจะไม่ก่อให้เกิดการ จมของเงินที่จ่ายไปแล้วกับค่าแรง ค่าวัตถุดิบ ค่าโสหุ้ย วัตถุดิบจะมีการควบคุมด้วยหลักการควบคุม ด้วยการมองเห็น (Visual Control) ทำให้ไม่เกิดความผิดพลาดในการใช้และสั่งวัสดุ และมีวัสดุเท่าที่ จำเป็น เครื่องมือ อุปกรณ์ มีการจัดให้เหมาะสม รวดเร็ว โดยคำนึงถึงการใช้งานซึ่งนำไปสู่การผลิต แบบผลิตรุ่นละน้อยชิ้น ป้ายเตือนเกี่ยวกับความปลอดภัยช่วยลดอุบัติเหตุในการทำงาน สำนักงานที่ ทำสะดวกได้ดี จะสามารถหยิบเอกสารและค้นข้อมูลได้รวดเร็ว สามารถควบคุมปริมาณของวัสดุสิ้น เปลือง มีการไหลของงานที่ไม่ติดขัด ไม่มีการกองรอของเอกสาร ที่มีผลทำให้ลูกค้าได้รับข้อมูลเช้า

สะอาด : ช่วยลดต้นทุนของการซ่อมและซื้อเครื่องจักรอุปกรณ์ที่หมดอายุก่อนกำหนด เพราะการทำ ความสะอาดเป็นการตรวจสอบเครื่องจักร ซึ่งเป็นพื้นฐานของการบำรุงรักษาเครื่องจักรด้วยตนเอง ที่นำไปสู่เครื่องจักรเสียเป็นศูนย์ (Zero Breakdown) การใช้เครื่องจักรโดยไม่ได้ทำความสะอาดแบบ ตรวจเช็ค ทำให้เครื่องจักรมีสมรรถนะต่ำลง ซึ่งมีผลให้ต้นทุนสูงขึ้นจากการผลิตชิ้นงานที่ไม่ได้คุณ ภาพ ต้องแก้ไขงาน หากเครื่องจักรเสีย ต้นทุนย่อมสูงขึ้นจากการซ่อม วัสดุบางอย่างเกิดการเสียหาย ต้องจ่ายค่าแรงหรือเงินเดือนโดยไม่มีผลงาน โรงงานที่ทำความสะอาดแบบตรวจสอบจะมีสภาพที่ เครื่องจักรไม่มีน้ำมันรั่ว พนักงานสามารถตรวจสอบและรับรู้ถึงความผิดปกติของเครื่องจักร ซึ่งทำ ให้ซ่อมบำรุงเครื่องจักรได้ทันก่อนการเสียหายอย่างหนัก ไม่มีการสูญเสียน้ำมันเชื้อเพลิงหรือไฟฟ้า โดยเปล่าประโยชน์ มาตรวัดต่างๆ สามารถตรวจสอบความผิดปกติได้ง่ายและรวดเร็ว สินค้าและชิ้น งานไม่ต้องมาแก้ไขเพราะความเปรอะเปื้อนของน้ำมันและสิ่งสกปรก

สุขลักษณะ : เน้นเรื่องของการรักษามาตรฐานและปรับปรุงให้ดีขึ้น ซึ่งช่วยลดต้นทุนในเรื่องของ ความผิดพลาดต่างๆ ที่กล่าวมาข้างต้น และนำไปสู่การปรับปรุงแก้ไขต้นเหตุแห่งความผิดพลาด หรือความสูญเสีย และที่สำคัญคือเป็นการปูพื้นฐานให้พนักงานปฏิบัติตามมาตรฐานการทำงาน ทำให้ไม่มีการ ทำงานที่ผิดขั้นตอนซึ่งอาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุและชิ้นงานที่ไม่ถูกต้อง

สร้างนิสัย : จะได้มาซึ่งทัศนคติที่ดีในการทำงานของพนักงาน ที่ช่วยกันปรับปรุงวิธีการทำงาน ปรับ ปรุงเครื่องจักรอุปกรณ์ ปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการทำงาน ทั้งนี้สามารถลดต้นทุนโดยรวมได้ 000000ประโยชน์ของการทำ 5ส ที่นำมาซึ่งการลดต้นทุนนั้น สามารถวัดได้อย่างเป็นรูปธรรม เช่น เวลาและจำนวนครั้งการเสียของเครื่องจักรลดลง เวลาซ่อมเครื่องจักรน้อยลง เวลาจัดเตรียมเครื่องมือ และวัตถุดิบสำหรับการทำงานลดลง จำนวนพัสดุคงคลังลดลง เวลาในการปฏิบัติงานสั้นลง อุบัติเหตุ ลดลง ฯลฯ ซึ่งสิ่งเหล่านี้สามารถเปลี่ยนค่าเป็นตัวเงิน ที่แสดงให้เห็นถึงต้นทุนที่ลดลงได้ แต่อย่างไรก็ ตาม สิ่งที่จะช่วยลดต้นทุนในระยะยาว คือ จิตสำนึกของพนักงานที่ไม่มองข้ามความสูญเสียทุกรูป แบบ อันจะนำไปสู่ความอยู่รอดของหน่วยงานและพนักงาน